VII Patriotyczne spotkanie na Pękowcu – hołd dla bohaterów Armii Krajowej i pamięci o Polskim Państwie Podziemnym
W sobotę, 26 września 2026 roku, na uroczysku Pękowiec w lasach kurzelowskich odbyła się uroczystość patriotyczna poświęcona pamięci żołnierzy Armii Krajowej oraz wszystkich tych, którzy w trudnych latach II wojny światowej walczyli o wolną i niepodległą Polskę. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli środowisk kombatanckich, władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, duchowieństwa, organizacji społecznych, młodzieży szkolnej oraz licznych mieszkańców ziemi włoszczowskiej i sąsiednich regionów.
Tegoroczne obchody odbyły się w szczególnym czasie – w przeddzień 87. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego, którego początki sięgają 27 września 1939 roku, kiedy powołano Służbę Zwycięstwu Polski.
Uroczysko Pękowiec, położone w lasach kurzelowskich, na styku granic gmin Włoszczowa i Koniecpol, zajmuje szczególne miejsce na historycznej mapie regionu. To właśnie tutaj, w latach 1943–1945, znajdowała się partyzancka baza żołnierzy Armii Krajowej, związanych z oddziałem majora Mieczysława Tarchalskiego, pseudonim „Marcin”.
W okresie okupacji niemieckiej wybudowano w tym miejscu cztery bunkry mieszkalne oraz piąty, przeznaczony do przechowywania broni, amunicji i wyposażenia wojskowego. Pracami kierował sierżant Mieczysław Mazurkiewicz ps. „Smok”, a żołnierzami dowodzili porucznik Eugeniusz Smarzyński ps. „Malinowski” oraz podporucznik Michał Michalski ps. „Skała”.
Choć bunkry nigdy nie zostały wykorzystane do bezpośredniej obrony, późną jesienią 1944 roku i zimą 1944/1945 stanowiły ważne schronienie dla żołnierzy Armii Krajowej.
Szczególne znaczenie historyczne ma fakt, że 6 stycznia 1945 roku na Pękowcu przebywał wraz ze sztabem Komendy Głównej Armii Krajowej generał Leopold Okulicki ps. „Niedźwiadek”, ostatni Komendant Główny AK.
Dzisiaj Pękowiec pozostaje miejscem pamięci narodowej, przypominającym o odwadze, poświęceniu i niezłomności pokolenia, które w najtrudniejszych chwilach polskiej historii nie wyrzekło się marzeń o wolnej Ojczyźnie.
Uroczystość rozpoczęła się od wprowadzenia pocztów sztandarowych oraz polowej Mszy Świętej sprawowanej w intencji żyjących, poległych i zmarłych żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.
Liturgię koncelebrowali: ks. dr Andrzej Kaleta, ks. kan. Leszek Dziwosz, o. Jan Kazimierz Głaz, ks. Piotr Grabarz oraz ks. Mariusz Rozin. Wspólna modlitwa była wyrazem wdzięczności wobec tych, którzy w imię miłości do Ojczyzny gotowi byli poświęcić własne życie. Nabożeństwo zakończyło uroczyste odegranie „Roty”. W dalszej części obchodów uczestnicy odśpiewali hymn państwowy, po czym odbył się uroczysty Apel Poległych, podczas którego oddano hołd żołnierzom walczącym o niepodległość Polski. Szczególnie podniosłym momentem było złożenie wiązanek kwiatów przed pomnikiem Żołnierzy Armii Krajowej – Partyzantów Ziemi Koniecpolskiej, Włoszczowskiej i Radomszczańskiej.
Podczas tegorocznych obchodów w sposób szczególny wspomniano postać śp. pułkownika Zbigniewa Zielińskiego ps. „Sęk”, żołnierza Armii Krajowej, byłego Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Honorowego Obywatela Miasta Włoszczowa, który zmarł 26 lutego 2026 roku, w wieku 97 lat.
Pułkownik Zbigniew Zieliński przez całe życie pozostawał silnie związany z ziemią włoszczowską oraz historią partyzantów działających na terenie obwodów włoszczowskiego, radomszczańskiego i koniecpolskiego. Dopóki pozwalały mu na to siły i zdrowie, regularnie odwiedzał Włoszczowę, Pękowiec, Oleszno, Chotów i Lasocin, uczestnicząc w uroczystościach patriotycznych i spotkaniach z mieszkańcami. Jego obecność stanowiła niezwykle cenne świadectwo historii oraz żywą więź między pokoleniem żołnierzy Armii Krajowej a współczesnymi mieszkańcami regionu. W tegorocznej uroczystości uczestniczyła małżonka zmarłego pułkownika, Anna Małek-Zielińska, którą organizatorzy powitali ze szczególnym szacunkiem i serdecznością. Wspomnienie pułkownika Zbigniewa Zielińskiego było wyrazem wdzięczności za jego wieloletnią działalność na rzecz zachowania pamięci o żołnierzach Polskiego Państwa Podziemnego.
Ważnym elementem uroczystości była część artystyczna, nawiązująca do tradycji i duchowego dziedzictwa polskiego podziemia niepodległościowego.
Panowie Artur Frączek i Zbigniew Orlikowski zaśpiewali „Modlitwę obozową” – pieśń powstałą w październiku 1939 roku, której autorem był Adam Kowalski, żołnierz Wojska Polskiego, poeta i twórca pieśni żołnierskich, internowany w Rumunii. Utwór ten, będący wyrazem wiary, nadziei i tęsknoty za wolną Ojczyzną, zajmuje szczególne miejsce w tradycji polskich środowisk kombatanckich.
Następnie Szymon Galant, uczeń I Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Władysława Sikorskiego we Włoszczowie, zaprezentował wiersz „Modlitwa Akowców Ziemi Włoszczowskiej”, autorstwa śp. kapitana Leona Staroszczyka ps. „Smolicz”, żołnierza I Batalionu „Las” 74 Pułku Piechoty, dowodzonego przez majora Mieczysława Tarchalskiego ps. „Marcin”.
Występy artystyczne stanowiły wymowny przykład przekazywania patriotycznych wartości kolejnym pokoleniom. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele wielu instytucji, organizacji i środowisk społecznych.
Szczególnie serdecznie powitano Annę Małek-Zielińską, małżonkę śp. pułkownika Zbigniewa Zielińskiego, a także delegację Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach pod przewodnictwem mjr. dr. Marcina Miszczuka. Obecni byli również weterani misji zagranicznych: kpt. rez. Karol Cierpica i kpt. rez. Daniel Krupski oraz por. w st. spocz. Stanisław Rozin.
Środowiska kombatanckie reprezentowali między innymi: Jacek Nestor – prezes Stowarzyszenia „Pękowiec” im. mjr. Mieczysława Tarchalskiego ps. „Marcin”, Leszek Steć – prezes Zarządu Okręgu Kielce Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Rafał Żelichowski – prezes Koła ŚZŻAK we Włoszczowie, Anna Resiak – prezes Koła ŚZŻAK w Olesznie, a także przedstawiciele kół w Daleszycach, Sędziszowie i Radoszycach oraz środowisk Narodowych Sił Zbrojnych.
Wśród przedstawicieli władz samorządowych znaleźli się: radna Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Małgorzata Krzywda, reprezentująca marszałek Renatę Janik, starosta konecki Grzegorz Piec oraz wicestarosta włoszczowski Łukasz Karpiński wraz z członkami Zarządu Powiatu Włoszczowskiego Rafałem Pacanowskim i Damianem Moroniem, oraz pracownikami Starostwa Powiatowego we Włoszczowie.
Obecni byli również przedstawiciele samorządów gminnych, w tym:
- burmistrz Miasta i Gminy Koniecpol Ryszard Suliga, wraz z sekretarzem Sebastianem Musiałem i przewodniczącym Rady Miejskiej Wojciechem Skrobichem,
- zastępca burmistrza Gminy Włoszczowa Sławomir Owczarek,
- wójt Gminy Kluczewsko Rafał Pałka z rodziną oraz przewodniczącą Rady Gminy Bożeną Ławińską, skarbnikiem Gminy Justyną Bugałą-Piotrowską i komendantem gminnym OSP - Dariuszem Ławińskim,
- wójt Gminy Słupia Robert Wielgopolan,
- zastępca wójta Gminy Secemin Sławomir Pietraszek wraz z przewodniczącym Rady Gminy Dariuszem Janusem,
- przewodniczący Rady Gminy Krasocin Grzegorz Sitkowski, a także radni i przedstawiciele samorządów Koniecpola, Secemina oraz Kluczewska.
W obchodach uczestniczyli ponadto przedstawiciele Policji, Państwowej i Ochotniczych Straży Pożarnych, nadleśnictw, instytucji kultury, organizacji patriotycznych oraz placówek oświatowych.
Na szczególne podkreślenie zasługuje liczna obecność dzieci i młodzieży, w tym uczniów szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez Powiat Włoszczowski: I Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Władysława Sikorskiego, Zespołu Szkół nr 2 im. Hetmana Stefana Czarnieckiego oraz Zespołu Szkół nr 3 im. Stanisława Staszica we Włoszczowie.
Nie zabrakło również uczniów szkół podstawowych, harcerzy ze Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie, przedstawicieli Młodzieżowej Rady Powiatu Włoszczowskiego, Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz organizacji społecznych. Do miejsca uroczystości dotarli także uczestnicy Patriotycznego Rajdu Rowerowego z Gminy Secemin i Stowarzyszenia Międzynarodowy Motocyklowy Rajd Katyński z Warszawy. Tak szeroki udział przedstawicieli różnych pokoleń pokazał, że pamięć o bohaterach walk o niepodległość pozostaje ważnym elementem tożsamości lokalnej społeczności.
Jednym z najważniejszych punktów tegorocznej uroczystości było wręczenie odznaczeń i medali przyznanych przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. W pierwszej kolejności wręczono Medale „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej”. W gronie uhonorowanych znaleźli się: Anna Małek-Zielińska, Helena Szklarz, Artur Ratusznik, Rafał Żelichowski oraz Rafał Pacanowski.
Medale wręczył prezes Zarządu Okręgu Kielce ŚZŻAK Leszek Steć w asyście o. Jana Kazimierza Głaza, kapelana środowisk kombatanckich i członka Rady ds. Kombatantów, Osób Represjonowanych i Działaczy Opozycji Antykomunistycznej przy Prezydencie RP.
Wśród osób uhonorowanych tym odznaczeniem znaleźli się również starosta włoszczowski Dariusz Czechowski oraz wicestarosta Łukasz Karpiński, którym medale mają zostać wręczone podczas uroczystości w Chotowie w październiku bieżącego roku.
Kolejną częścią ceremonii było wręczenie Medali 35-lecia Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, przyznanych w uznaniu zasług na rzecz krzewienia postaw patriotycznych, pielęgnowania miejsc pamięci narodowej oraz działalności społecznej. Wśród wyróżnionych znaleźli się przedstawiciele duchowieństwa, środowisk kombatanckich, władz samorządowych, służb mundurowych, instytucji kultury, oświaty i organizacji społecznych.
Medale otrzymali między innymi: ks. Andrzej Kaleta, ks. Leszek Dziwosz, ks. Piotr Grabarz, poseł Bartłomiej Dorywalski, Anna Małek-Zielińska, kpt. rez. Karol Cierpica, kpt. rez. Daniel Krupski, Piotr Fugiel, Piotr Grzybowski, starosta konecki Grzegorz Piec, Ryszard Suliga, Jarosław Krzyżanowski, Artur Ratusznik, Rafał Banaszek, Tomasz Jańczak, Daniel Podsiedlik, Wiesława Krawczyk oraz wiele innych osób zaangażowanych w działalność patriotyczną. Uhonorowano również instytucje i organizacje, w tym Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, Komendę Powiatową Policji we Włoszczowie, Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej we Włoszczowie, Ochotnicze Straże Pożarne we Włoszczowie i Kurzelowie, Towarzystwo Pamięci Hetmana Stefana Czarnieckiego w Czarncy, Powiatowe Centrum Kulturalno-Rekreacyjne we Włoszczowie oraz Zarząd Dróg Powiatowych we Włoszczowie. Odznaczenia wręczali prezes Zarządu Okręgu Kielce ŚZŻAK Leszek Steć, o. Jan Kazimierz Głaz, wicestarosta włoszczowski Łukasz Karpiński oraz przewodniczący Rady Powiatu Zbigniew Matyśkiewicz.
Ponadto Zarząd Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej we Włoszczowie przyznał dyplomy uznania osobom szczególnie zaangażowanym w działalność patriotyczną. Wyróżnienia wręczyli prezes Koła Rafał Żelichowski, wiceprezes Rafał Pacanowski oraz sekretarz dr Łukasz Kopera. Ceremonia była okazją do wyrażenia wdzięczności wszystkim, którzy poprzez swoją codzienną działalność przyczyniają się do zachowania narodowego dziedzictwa i przekazywania historycznej prawdy następnym pokoleniom.
W końcowej części uroczystości głos zabrał wicestarosta włoszczowski Łukasz Karpiński, który podziękował uczestnikom za obecność oraz wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w przygotowanie patriotycznego spotkania.
Uroczystość stanowiła również okazję do podkreślenia znaczenia współpracy samorządów, środowisk kombatanckich, leśników, szkół, służb mundurowych i organizacji społecznych w pielęgnowaniu miejsc pamięci narodowej. Powiat Włoszczowski od lat angażuje się w przedsięwzięcia służące upamiętnianiu bohaterów walk o niepodległość, traktując je jako ważny element edukacji historycznej i patriotycznej.
Szczególne znaczenie mają inicjatywy kierowane do młodego pokolenia, które dzięki uczestnictwu w podobnych wydarzeniach może poznawać historię nie tylko z podręczników, lecz również poprzez bezpośredni kontakt z miejscami, w których rozgrywały się ważne wydarzenia z dziejów Ojczyzny.
Po zakończeniu oficjalnej części uroczystości uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z wystawami okolicznościowymi przygotowanymi przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Kielcach, Muzeum Armii Krajowej w Krakowie oraz Miłosza Nowaka – ucznia I Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Władysława Sikorskiego we Włoszczowie i pasjonata historii.
Dużym zainteresowaniem cieszyła się również możliwość zwiedzania zrekonstruowanego partyzanckiego bunkra, przypominającego o warunkach, w jakich funkcjonowali żołnierze podziemia niepodległościowego.
Na zakończenie organizatorzy zaprosili wszystkich uczestników na wspólny, ciepły poczęstunek, który stał się okazją do rozmów, wspomnień i integracji środowisk zaangażowanych w pielęgnowanie tradycji patriotycznych.
Organizacja tegorocznej uroczystości była możliwa dzięki współpracy licznych instytucji i osób.
Wśród organizatorów i podmiotów wspierających wydarzenie znaleźli się: Powiat Włoszczowski, Miasto i Gmina Koniecpol, Nadleśnictwo Włoszczowa, Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Olesznie oraz Stowarzyszenie „Pękowiec” im. mjr. Mieczysława Tarchalskiego ps. „Marcin” – Stowarzyszenie Kombatantów i Miłośników Historii Armii Krajowej w Szczecinie.
W przygotowanie wydarzenia zaangażowały się również Ochotnicza Straż Pożarna we Włoszczowie, Komenda Powiatowa Policji we Włoszczowie, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej we Włoszczowie, Związek Harcerstwa Polskiego Hufiec Szczekocińsko-Włoszczowski, Powiatowe Centrum Kulturalno-Rekreacyjne we Włoszczowie, Zarząd Dróg Powiatowych we Włoszczowie, Zespół Opieki Zdrowotnej we Włoszczowie oraz Daniel Podsiedlik – nauczyciel I Liceum Ogólnokształcącego we Włoszczowie.
Wszystkim osobom, instytucjom i organizacjom, które przyczyniły się do przygotowania i przeprowadzenia uroczystości, należą się serdeczne podziękowania.
Tegoroczne spotkanie na Pękowcu po raz kolejny udowodniło, że pamięć o żołnierzach Armii Krajowej pozostaje żywa, a wartości, którym byli wierni – miłość do Ojczyzny, odwaga, honor i poświęcenie – nie tracą swojego znaczenia mimo upływu kolejnych dziesięcioleci.
Pękowiec jest bowiem czymś więcej niż tylko miejscem historycznych wydarzeń. To symbol niezłomności polskiego ducha, świadectwo bohaterstwa pokolenia czasu wojny oraz zobowiązanie dla współczesnych, aby pamięć o tych, którzy walczyli o wolną Polskę, nigdy nie została zapomniana.
Cześć i chwała Bohaterom!
