81. rocznica tragedii w Stojewsku–28 lipca 1944 r.
3 sierpnia 2025 r. w miejscowości Stojewsko odbyły się uroczystości upamiętniające 81. rocznicę tragedii z 28 lipca 1944 roku, kiedy to niemieccy żandarmi dokonali brutalnej pacyfikacji wsi, mordując 18 niewinnych osób.
Obchody rozpoczęły się Mszą Świętą, którą celebrowali:
– ks. Krzysztof Tkaczyk – rodowity mieszkaniec Stojewska, obecnie wikariusz parafii pw. św. Jacka w Leszczynach, historyk i regionalista,
– ks. Adam Pajda – proboszcz parafii pw. Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych w Stojewsku.
Organizatorami wydarzenia byli:
– Włoszczowskie Towarzystwo Historyczne – Oddział w Krasocinie,
– Parafia Rzymskokatolicka w Stojewsku.
W obchodach wzięli udział przedstawiciele samorządu powiatowego:
– Piotr Spurek, Wiceprzewodniczący Rady Powiatu Włoszczowskiego,
– Łukasz Karpiński, Wicestarosta Włoszczowski,
– Rafał Pacanowski, Członek Zarządu Powiatu Włoszczowskiego.
Wprowadzenia historycznego do wydarzeń sprzed 81 lat dokonał Marek Teper – wiceprezes Włoszczowskiego Towarzystwa Historycznego i prezes Oddziału WTH w Krasocinie, historyk i regionalista.
Stojewsko, od połowy XIX wieku zamieszkane było przez niemieckich kolonistów, którzy żyli w zgodzie z polskimi sąsiadami aż do wybuchu II wojny światowej. W czasie okupacji część kolonistów pełniła służbę w niemieckiej żandarmerii, biorąc udział w represjach wobec miejscowej ludności.
Pod koniec lipca 1944 roku, w obliczu zbliżającego się frontu wschodniego, koloniści opuścili wieś. Wkrótce potem doszło do rabunku ich majątku przez osoby z sąsiednich miejscowości. Gdy informacja o tym dotarła do niemieckiej żandarmerii, do Stojewska przybył oddział żandarmów – w dużej mierze złożony z synów dawnych kolonistów.
Przy kościele ewangelickim (w miejscu którego dziś stoi kościół rzymskokatolicki) żandarmi dokonali brutalnej pacyfikacji – otwierając ogień do wszystkich napotkanych osób, w tym do niewinnych mieszkańców.
Zamordowano wówczas 18 osób. Ich ciała pochowano początkowo na polu między Stojewskiem a Podleskiem. W marcu 1945 roku zostały ekshumowane i przeniesione na cmentarz parafialny w Krasocinie.
Dziś na cmentarzu w Stojewsku znajduje się pomnik upamiętniający 18 ofiar tej tragedii, wzniesiony w 55. rocznicę wydarzeń.
Pamięć o tragicznych wydarzeniach z lipca 1944 roku jest wciąż żywa – zarówno w lokalnej społeczności, jak i w działalności regionalnych pasjonatów historii.
